Goethe - The Movie

Eigenlijk vreemd dat hij er nog niet eerder was: Goethe - der Film! De film gaat vooral over de periode 1772 - 1774, als Goethe in Wetzlar werkt als jurist en verliefd wordt op Charlotte Buff, die echter helaas al verloofd is met legatiesecretaris J.C. Kestner.

Het is midden in Goethe's "Sturm und Drang"-periode en dat maakt het onderwerp natuurlijk interessant voor de bioscoop, al wordt de film kennelijk alleen in Duits-talige landen uitgebracht.
Goethe zelf schreef over deze periode zijn "Die Leiden des jungen Werthers", maar ook Goethe-liefhebber Thomas Mann liet zich voor "Lotte in Weimar" door deze periode inspireren. Er is zelfs een operette over Goethe's liefdesleven: Franz Léhar's "Friederike" uit 1928, al gaat die over een iets vroegere periode: Goethe's liefde voor de domineesdochter Friederike Brion.
De Volkskrant schreef zaterdag 23 oktober over de film:

(...)regisseur Philipp Stölzl maakte eerder videoclips voor Rammstein en Madonna. Zijn film Goethe! gaat over Goethe als 23-jarige, er wordt gezopen, de liefde bedreven – ‘Wein, Weib und Gesang’ dus. De regisseur noemt het een ‘coming of age’-film; en recensenten moeten denken aan college drama’s uit Hollywood.

Het was al bekend dat Goethe "er niet vies van was", dus zo bijzonder is dat nou ook weer niet.

Het resultaat: de eerste Goethe-film aller tijden is niet diepzinnig, zelfs niet historisch correct, en dat zonder gêne. Dichtung en Wahrheit lopen er bewust in elkaar over. Het Werther-thema wordt vermengd met biografische en Sturm-und-Drang-motieven. Daar kun je over sputteren, zoals diverse recensenten deden, maar dit verlangen van Goethe een fictieve popster te maken is tekenend voor zijn huidige status.
Gedeeltelijk is het met Goethe namelijk gesteld zoals met Vondel in Nederland. De jonge generatie leert hem op school, maar voelt er niets meer bij, zoals de filmrecensent van Die Zeit verzucht. Goethe is onmenselijk monumentaal geworden, en dat is ook zijn probleem: ‘Hoe meer een dichter tot de canon gaat behoren, hoe meer afstand er ontstaat’, geeft Goethe-kenner Jonas Maatsch van de Klassik Stiftung Weimar toe.

Ja, dat is inderdaad ontzettend jammer. Ik denk nog met plezier terug aan mijn leraar Duits, die in de zesde klas van het VWO met ons Faust I doorlas - deel 2 was volgens hem nog te moeilijk. Ik heb daarna Faust nog zeker twee keer herlezen, inclusief het tweede deel.
Als muziekleraar behandel ik in 5 VWO altijd graag Goethe's invloed op het romantische lied van Schubert in het algemeen en het lied "Erlkönig" meer in het bijzonder. Ik moet het dan inderdaad altijd een beetje opleuken om het drupje levertraan naar binnen te gieten, maar het gaat erin.

Het Volkskrant-artikel gaat nog uitgebreid in op hoe Goethe in de afgelopen decennia gebruikt en misbruikt is om allerhande ideologieën mee te onderbouwen, tegenwoordig zelfs (geïnspireerd op zijn West-östlicher Divan uit 1819) de Islam. Dat hij deze gedichtenbundel eigenlijk schreef voor de bankiersvrouw Marianne von Willemer die hij in 1814 tijdens een reisje langs de Rijn leerde kennen (Goethe lustte er wel pap van), doet er nu even niet toe. Over Goethe als rechtvaardiging van welke ideologie dan ook schreef "onze" Boudewijn Büch in 2002 een leuk boek: "De Goethe-industrie"

Helemaal onderin de Volkskrant bespreking nog een aankondiging: er is een nieuwe vertaling op komst van "Wilhelm Meisters Lehrjahre", Goethe's "Bildungsroman" uit 1795/96 door Ria van Hengel, uit te geven bij Atheneum-Polak & Van Gennep. De oude vertaling van Pim Lukkenaer uit 1982 (uitgegeven bij Prisma Klassieken) is niet meer in de handel. Vorig jaar nog herlezen en het is schitterend. Al heeft Schiller Goethe af en toe wel een beetje over een "writer's block" moeten helpen. Schiller's analyse van "Wilhelm Meister":

Wilhelm Meister stapt uit een leeg en onbepaald ideaal in een veelbepaald actief leven, maar zonder daarbij aan idealiserende kracht in te boeten.

Maw: de basishoudingen van het realisme en het idealisme worden met elkaar verzoend.
Mooie passages uit Wilhelm Meister vind ik het "Requiem für Mignon", zo fraai door Schumann op muziek gezet en natuurlijk de spreuk

Iedere dag: Wat goede muziek horen, uit een goed boek lezen, een mooi schilderij zien en een paar redelijke woorden spreken.

Dat is ook mijn persoonlijke dagelijkse doelstelling.
Ik hoop dat ooit eens een regisseur de moed heeft Wilhelm Meister te verfilmen.